Reiskrant-vibes: Georgië als aantrekkelijk Kaukasisch kruitvat

Tbilisi, triomfantelijk divers

Er zijn duizenden redenen meer om Georgië wel te bezoeken dan om het sudderende land te mijden. Dra stippen we enkele aandachtspunten en historisch gegroeide no-gozones aan, maar het gros van het gebied is in al zijn diversiteit gigantisch de moeite waard. Geografisch omhelzen de twee armen van de ontzagwekkende Kaukasus de Georgische torso, die vanaf de Zwarte Zee bebost overloopt in het meer mediterrane steppegebied in het oosten. 

Dat Georgiërs gastvrijheid heel hoog in het vaandel dragen, wordt meteen duidelijk in Tbilisi, waar de twintig meter grote Moeder van Georgië je met een kom wijn in haar linkerhand begroet, terwijl ze met het zwaard in haar rechterhand vijanden bezweert. In Reiskrant loodsen we je door deze charmante hoofdstad aan de historische Zijderoute. Je kan zeker drie dagen doorbrengen in en rond Tbilisi, gevuld met tig turquoise balkons, een kabelbaan naar zwavelbanen, een Leunende Klokkentoren en een kroniekmonument. Uitwaaieren doe je naar prechristelijke steden en eeuwenoude kloosters.

Minder folkloristische elementen vind je in Batoemi. Die havenstad aan de Zwarte Zee is op amper twee decennia uit het niets opgeklommen tot de tweede grootste stad van het land. De Turkije kussende kustplaats is artificieel tot en met, maar we flaneren toch even tussen kitsch en kiezelstrand.

Van de stad naar de bergen

Een veel authentiekere blik op Georgië werpen we tijdens een roadtrip doorheen het land, te beginnen in Koetaisi. Die provinciestad is sinds de invoering van wekelijkse rechtstreekse Wizz Air-vluchten vanuit Charleroi voor veel Belgen dé toegangspoort tot Georgië geworden. Door de centrale ligging van Koetaisi richt je je kompas zowel westelijk (naar de Zwarte Zee), noordwestelijk (naar het Svaneti-gebergte) als oostelijk. 

Onze roadtrip neemt die laatste afslag, waar we je via de geboorteplaats van Stalin (waar nog steeds parafernalia van hem verhandeld worden) aan de belangrijkste noord-zuidas afzetten. Die Military Highway is zowel scenisch subliem als strategisch vitaal. Over een lengte van 212 kilometer, met talloze kloosterrijke tussenstops, slingert de Highway van Tbilisi tot aan (en over) de grens met Rusland. Richting het noordelijke Kazbegi en in de nagenoeg onbewoonde Troesovallei kom je  sowieso ogen tekort.

Prachtregio's Kakheti en Svaneti

We parkeren onze auto in de oostelijke Kakheti-regio. Hier ben je liever geen bob, want dit grensgebied met Azerbeidzjan en Rusland wordt als de wereldwijde bakermat van wijnbouw aanzien. De wijngeschiedenis gaat er tot 8.000 jaar terug, wat nog altijd resulteert in traditionele fermentatietechnieken. In deze regio met Toscaanse trekken vloeien kleinschalige wijnkelders, grotere wijndomeinen en geenszins verrassend nog een karrenvracht aan bezienswaardige kloosters in elkaar over.

Eenmaal de wijn uit je gestel is, nemen we je noordwestelijker mee, naar de goddelijke bergregio Svaneti. Tien dagen lang wandelen we er over de Transcaucasian Trail, tot in het middeleeuwse, met wachttorens beklede, Unesco-dorp Ushguli. Een ronduit schitterende hike over groenglooiende Kaukasuscols, met uitzicht op 5.000 meter hoge grensreuzen, dwars door dorpjes waar de klok sinds de Sovjettijd is stil blijven staan. Vooral de eerste zes dagen van deze trektocht zijn ongerept zonder weerga. 

Hoewel de Svanetiregio in zijn geheel door de moeilijke toegankelijkheid veel eigenheid bewaart, borrelt het gevaar van opportunistische toeristische modernisering zelfs hier op. Grote asfalteringswerken en kant-en-klare hotelprojecten maken schrijnend duidelijk dat zelfs deze moeilijk te bereiken plaatsen in de niet al te verre toekomst ten prooi vallen aan massatoerisme. Als Georgië op je reislijst staat, stel dat avontuur dan niet meer te lang uit, want jaarlijks smelt er wat charme weg.

Meer dan een Kaukasische kanttekening

Ja, maar hoe zit het met de gevaren door de uitdijende Russissche invloedssfeer (en de tegenreacties daarop)? Als je op je hoede bent, goed geïnformeerd erheen reist en geen verstoppertje wil spelen in de bezette gebieden, loop je in Georgië ultraweinig gevaar. Op pagina 22 geven we een korte situatieschets van de bezette broeihaarden Abchazië en Zuid-Ossetië, die een vijfde van het Georgische grondgebied uitmaken, maar die de facto no-gozones zijn voor (niet-Russische) reizigers. Geen zorgen, je zal niet per abuis deze bezette gebieden of Rusland binnenwandelen, hetzij door de heel strenge grenscontroles (zoals in de stad Zoegdidi), hetzij door natuurlijke berg- of rivierobstakels.

Naast die bezette gebieden boezemen ook de voortdurende politieke onlusten weinig vertrouwen in. Na de fluwelen Rozenrevolutie in 2003 hoopten veel Georgiërs eindelijk het pad der westerse stabiliteit te bewandelen, maar twee decennia later blijft de geschiedschrijving helaas meer dan roerig. Het land wordt heen en weer geslingerd tussen de pro-Russische regeringspartij (en adepten die vooral economische baten zien in gedweep met Rusland) en de verenigde pro-Europese oppositie. Bij het ter perse gaan van deze Reiskrant komen mensen al 458 opeenvolgende dagen bijeen aan het parlement om te betogen voor de vrijlating van politieke gevangenen en tegen de terugtrekking uit het toetredingsproces tot de Europese Unie en een wet die kritische ngo’s monddood maakt. De aard van deze protesten is (voorlopig) niet langer gewelddadig, waardoor Tbilisi zeker geen te mijden oord is.

Gastvrijheid > vijandigheid

Verwacht je in Georgië niet aan een opgesmukt modelland, want bureaucratische incompetentie, corruptie en moeilijke ontvoogding zorgen er nog steeds voor dat de wegeninfrastructuur vaak erbarmelijk is, dat degelijke sociale zekerheid een droom blijft en dat lokale besturen moeten roeien met de kaduke riemen die ze hebben.

Toch zijn de vorige drie alinea’s absoluut geen reden om Georgië van je reislijst te schrappen. Met enige behoedzaamheid val je in zwijm voor de natuurpracht, het culturele erfgoed en de bevolking. Tegenover toeristen is de plaatselijke generositeit gigantisch veel groter dan dat er scepsis of vijandigheid heerst. Daarbij is het standbeeld Moeder van Georgië exemplarisch: met het figuurlijke zwaard in de hand strijdt elke partij tegen de (veranderlijke) vijand, maar met wijn in de andere hand ontvangen locals je als een koning(in). Reken er maar op dat je als avontuurlijke reiziger minstens één keer onverwacht aan een Georgische familiedis uitgenodigd wordt, waar je schotels vol kaas, khachapuri en komkommer toegereikt worden.