Transport en logies horen bij de definitie van reizen: je verplaatst je en je slaapt buitenshuis. En dus zijn je verplaatsing en je bed vaste kostenposten. Tenzij je een gratis oplossing vindt.
Gratis transport was al langer bekend in de vorm van 'liften'. Maar deze bezigheid heeft fors aan belangstelling ingeboet. Gratis logies daarentegen wint net zienderogen aanhangers. De mogelijkheden nemen hand over hand toe, een evolutie waar het internet niet vreemd aan is. Meestal is er een sterke component 'ontmoeten', 'community', om niet te zeggen 'vriendschap', of zelfs 'verbeter-de-wereld' mee gemoeid, zoals bij het razend populaire Couchsurfen. Wereldwijde gastvrijheid die de wereld moet redden!

In den beginne was er...

Een stuk van je huis ter beschikking stellen aan een wildvreemde, om daar niets anders voor terug te krijgen dan een bedankje, mag niet van iedereen verwacht worden. Toch bestaan al meerdere decennia initiatieven waarbij reizigers logies uitwisselen.

Eer wie eer toekomt. Sprekers van esperanto (www.esperanto.org), de kunsttaal die samen met de communicatie ook de verstandhouding tussen de mensen moest verbeteren, hebben al lang hun 'tutmonda gastiga reto' of 'internationaal netwerk van gastadressen'. Meer bepaald de jeugdafdeling TEJO (www.tejo.org) werkte Pasporta Servo ('Paspoort Dienst') uit, waarbij je bij Esperanto-sprekers kunt verblijven, de wereld rond. Dit gratis -of zo goed als gratis als je langer blijft- louter omdat de gastheer of -vrouw het prettig vindt om een tijdje een geestverwant in huis te hebben. Helemaal in de lijn van de beweging, want de taal wordt volgens de website 'gesproken door miljoenen mensen om vrienden te maken, andere culturen te leren kennen en te reizen'.

Niet onbelangrijke voorwaarde: je moet de kunsttaal onder de knie hebben of minstens willen leren, want de adressenlijst en het aanmeldingsformulier zijn in esperanto en op het gastadres spreek je met elkaar esperanto. Daar wringt het schoentje meteen voor de meeste gegadigden. Esperanto werd dan wel ooit met edele bedoelingen bedacht om internationale communicatieproblemen op te lossen, de extra taal lijkt eerder bijkomende moeilijkheden te creëren. Voor een klein bedrag, kunnen esperanto-sprekers nog steeds op de traditionele manier de jaarlijks vernieuwde lijst opvragen met de gegevens van de logiesverstrekkers. Ze vinden er zo'n 1300 adressen in een 85-tal landen verspreid over de wereld. Een online-lijst of -databank is er niet. Mooi idee, maar al bij al beperkt en beperkend en wat verouderd qua uitwerking.
http://www.tejo.org/ps/ps_lingv/ps_nl.htm

Servas is gegroeid uit de esperanto-beweging, het woord is esperanto voor 'wij dienen'. Maar hier speelt die taal verder geen rol meer; leden communiceren in de taal die ze verkiezen. Servas is een internationale organisatie die wereldvrede wil promoten door persoonlijke contacten tussen reizigers, onder meer via hun netwerk van logiesuitwisseling. 'With every true friendship we build the basis for World Peace' luidt de slogan. Het initiatief Servas Open Doors werd in 1949 opgezet door de Amerikaanse dienstweigeraar Bob Luitweiler, volop in naoorlogse geest, als een poging om een derde wereldoorlog te voorkomen. Het was de bedoeling om met de Servasleden waarbij je logeert tot een goed gesprek te komen. Daarom werd het principe ingevoerd dat een verblijf minstens twee nachten zou duren, een regel die niet strikt gevolgd wordt. Een Servas Traveller is niet noodzakelijk ook Servas Host. Als kandidaat heb je een persoonlijk gesprek met de lokale vertegenwoordiger van Servas die je zijn goedkeuring geeft, waarna je een introductiebrief krijgt. Je betaalt een waarborg voor de lijst met gastadressen in een bepaald land, die je na de reis terug bezorgt. Naar het adres waar je wil logeren schrijf je een brief, waarop je een jaarzegel van Servas kleeft. Servas vermeldt slechts schoorvoetend dat het soms ook per fax of e-mail kan. De host vraagt om de introductiebrief en moet wat tijd uittrekken om met de gast te praten. Na de reis wordt van de gast een verslagje verwacht bij het nationale secretariaat. Als je als host geen echt bed hebt, is een sofa ook best. Kan de host naast de slaapplek ook een maaltijd voorzien, des te beter! Als je geen plaats hebt om iemand te slapen te leggen, kun je ook 'day-host' zijn.

Servas heeft het nu over 13000 tot 16000 open deuren in 80 tot 130 landen. Als de cijfers kloppen, houdt de organisatie goed stand. Door de vrijheid van taalgebruik, moet je niet door het nauwe esperantodeurtje van Pasporta Servo. Maar de achterliggende ideeën zijn wat ouderwets-idealistisch (verwoord) en de werkwijze is onmiskenbaar stroef, veeleisend en traag in vergelijking met de hedendaagse mogelijkheden.
http://joomla.servas.org, en http://belgium.servas.org

Inter-net-werken

Door het internet zijn er nieuwe netwerken ontstaan, die minder voorwaarden opleggen en efficiënter werken, die zich in eerste instantie puur via het web afspelen en een onweerstaanbare groei kennen.

Stay4free noemt zich de eerste internationale website van een gratis-accommodatie-netwerk, voor 'als je veel reist en je mensen van verschillende landen en culturen wilt ontmoeten'. Misschien de eerste, maar zeker niet de grootste of de populairste. De website geeft nauwelijks info, als je niet inlogt of registreert. En dat registreren is allesbehalve gebruiksvriendelijk.
www.stay4free.com

Ook het van oorsprong Poolse initiatief Hospex beweert de eerste op internet gebaseerde gastvrijheidsclub te zijn geweest en wel in 1992. Hospex meldt in één adem dat het niet langer actief is en nodigt uit om een kijkje te nemen op de site van zijn 'opvolger' Hospitalityclub. Hospex werd ooit opgezet om studenten met een klein budget goedkoop of gratis logies te bieden en zo de kans te geven om toch een plaats te bezoeken. Ook hier hoefde je niet echt over een volwaardig bed te beschikken om je als gastheer of -vrouw aan te melden; een stukje vloer ter grootte van een slaapzak was ook OK. Ook hier ging het om mensen leren kennen en mogelijks vrienden worden. De jongste informatie op de website dateert van eind vorige eeuw. Toen kon je er logies vinden in 35 landen, in ons land waren er drie adressen en het aantal plekken groeide wereldwijd met 1 of 2 per week, een groeiritme waar de hedendaagse varianten hartelijk om moeten lachen.
http://hospex.icm.edu.pl

Vanaf 1997 opereerde ook TravelHoo als een wereldwijd netwerk van mensen die gratis logies uitwisselen. Het initiatief had 6000 leden in 1997, maar bestaat vandaag niet langer.

Een 'freeloader' is iemand die voordeel doet uit de liefdadigheid, de vrijgevigheid of de gastvrijheid van een ander. Global Freeloaders is 'een online gemeenschap, die wereldwijd mensen samenbrengt die gratis logies aanbieden'. De bedoeling: 'bespaar geld, maak vrienden en bekijk de wereld van het standpunt van de lokale mensen'.
Aansluiten is gratis en er zijn ook geen verborgen kosten. Je kunt je ook registreren als FreeLoader als je momenteel nog geen slaapplek kunt aanbieden, maar die wel zal hebben binnen het halve jaar. Sommige plaatsen bestaan uit nauwelijks meer dan een dak boven je hoofd. Elders krijg je een lekkere maaltijd, vrije toegang tot de koelkast en een gidsbeurt door de stad bovenop. Global Freeloaders werd in het jaar 2000 opgezet door Adam Staines, een jonge Australiër, die zwaar is aangetast door het reisvirus. De nadruk ligt op adressen in de Verenigde Staten, Australië, Canada en Groot-Brittannië. Maar ook op de West Bank, in Tonga en in Monaco vind je een gratis plek. Global FreeLoaders heeft tussen 30.000 en 40.000 leden.  
www.globalfreeloaders.com

Ik wil de grootste zijn.

Enkele duizenden mensen wereldwijd..., op een wereldbevolking van gaandeweg zeven miljard mensen kan het als een zonderlinge bezigheid van buitenbeentjes beschouwd worden. Maar het fenomeen kan niet langer als triviaal afgedaan worden als er in weinig tijd netwerken van meerdere honderdduizenden leden ontstaan. Dit is wat eerst gebeurde met Hospitality Club en later en nog sneller met CouchSurfing.

Hospitality Club werd gestart in augustus 2000 door enkele jonge mensen, onder wie de Duitser Veit Kühne, die aan de uitbouw werkte terwijl hij de wereld rond reisde. Hij haalde zijn mosterd o.a. bij Mensa, Servas en Hospex en wilde vooral de administratieve rompslomp en kosten overbodig maken door volop voordeel te halen uit het internet.
In oktober 2003 maakte HC gewag van 7000 leden, de helft van toen nog grotere broer Servas. Sindsdien nam het fenomeen een waanzinnige vlucht. Vandaag noemt HC zichzelf een groep van '328629 vriendelijke leden in 207 landen... die elkaar gratis onderdak bieden wanneer ze reizen' en roept zich daarmee uit tot 's werelds grootste netwerk voor uitwisseling van gastvrijheid. De teller zal intussen al opgelopen zijn; Wikitravel gewaagt al van 437.042 leden. Het kleine, van oorsprong Duitse OneNightStay.de ging na een jaar op in HC. HC nodigde ook GlobalFreeloaders uit om HC te vervoegen, maar ving bot.

Het kan tellen als een teken van de universaliteit van de club: de landenlijst wordt aangevoerd door 10 adressen in... Abchazië. Ook in pakweg Jemen, Liechtenstein en Spitsbergen vind je gratis onderdak. Dat kan ook hier bestaan uit een paar vierkante meter op de vloer van je woonkamer of een hoekje in de tuin waar een tentje kan staan. Wie geen onderdak kan bieden, kan een wandel- of fietstocht in zijn omgeving aanbieden.

Leden zijn nooit zomaar leden, maar 'vriendelijke leden'. Lidmaatschap is volledig gratis en je wordt geverifieerd -Besta je wel echt? Heb je geen crimineel verleden?- door vrijwilligers. Het profiel van andere leden kun je pas bekijken wanneer je geregistreerd en aanvaard bent. Voor logies mag door gastheren/vrouwen geen geld gevraagd worden, wel een vergoeding voor maaltijden of gebruik van de telefoon. Na je bezoek, kun je een beoordeling achter laten op de website, ten dienste van andere gebruikers. Daarnaast heeft de site een actief forum, groepen en reisinformatie-van-reizigers. Hospitality Club maakt maximaal gebruik van het internet, maar het uiteindelijke doel is: face-to-face-ontmoetingen tussen mensen. En zo heeft HC, naast gratis logies, ook heel wat activiteiten in 'real life', van regionale bijeenkomsten tot kampeerweekends. Er zijn deelgroepen die fietsers, lifters, koks,... verzamelen. Deelnemers geloven immers dat waar mensen samen komen aan begrip en vrede wordt gewerkt. Waar hoorden we dit nog? 'We willen je heel graag aan boord!', lezen we. De missie van stichter Veit Kühne is 'een miljoen vriendelijke mensen vinden' voor Hospitality Club.
www.hospitalityclub.org

CouchSurfing is van nog recentere datum, zag pas in januari 2004 het levenslicht. In geen tijd liet sofaslapen alle concurrenten achter zich in populariteit en aantal volgelingen. Een krantenberichtje uit augustus 2007 had het nog over 89.696 aangeslotenen, waarvan een 4000-tal in ons land. Intussen is het netwerk al aangegroeid tot niet minder dan 700.175 mensen, in 232 landen. Een ware hype is het, die nauwelijks kruimels over laat aan zijn voorgangers. Geen medium dat er de voorbije maanden geen item aan heeft gewijd. Waarbij gemakkelijk voorbij wordt gegaan aan de alternatieven; ultiem kenmerk van een geslaagd merk. Zo populair is couchsurfen dat het Nederlandse werkwoord straks gegarandeerd de van Dale haalt, googelen achterna.

Die populariteit heeft vast een stuk te maken met het gratis lidmaatschap. Wil je voor je veiligheid liever 'geverifieerd lid' zijn, dan betaal je eenmalig $ 25. Dit geld gebruikt CouchSurfing om steeds beter te doen. Troeven van CouchSurfing zijn de aantrekkelijke, duidelijke website, de uitgebreide profielen van de leden, waardoor je veel te weten komt en de handige mogelijkheden om te zoeken. Leden geven commentaar op elkaar in de trant van Ebay, waardoor er zich enerzijds een soort wedstrijd afspeelt om zoveel mogelijk 'vrienden' te hebben en anderzijds de afknappers als dusdanig bekend zijn. Helemaal onderaan de populariteitsladder staan niet-reizigers en Couch Potatoes, die ook overdag niet uit de sofa komen.

Nog meer voordelen: je kunt via de site een digitale kaart sturen. En iedereen krijgt, zonder registreren, van de mogelijke nieuwe vrienden en vriendinnen een reeks foto's te zien, waar een pak datingsites voor onder moeten doen. Succes creëert ook succes: hoe groter de database, hoe meer kans om een slaapplek te vinden. Maar hier is duidelijk meer aan de hand. CouchSurfing wordt gekenmerkt door een onwaarschijnlijk aanstekelijk enthousiasme. Het gaat voor veel deelnemers om meer dan enkel ergens gratis kunnen slapen. Ook hier zijn er ontmoetingen, weekends en festivals. Op de site vind je niet enkel het aantal CouchSurfers, maar ook het aantal 'tot stand gekomen vriendschappen' en 'positieve ervaringen'. De eigen verbeter-de-wereld-slogan luidt 'Participate in creating a better world, one couch at a time'. Buitenstaanders kan het taaltje wel eens aan een beweging doen denken, een soort moderne religie welhaast.

Maar als je dacht dat elke rage, elke hype een briljant origineel idee nodig heeft, dan is CouchSurfing veeleer de perfectie van een idee dat al veel langer bestond.
www.couchsurfing.com

Succes kent vele vaders. En heeft meestal ook enkele zonen. Initiatieven die groot worden, krijgen navolging in 't klein. BeWelcome werd in 2007 opgezet door enkele voormalige vrijwilligers van Hospitality Club. Deel een slaapplek, ontmoet nieuwe mensen en maak kennis met andere leefgewoonten!
www.bewelcome.org

Knus onder elkaar

Eigenlijk was Pasporta Servo van de esperanto-sprekers al zo'n knusjes-onder-gelijkgezinden-clubje. Rond andere gelijke interesses, gelijke kenmerken, gelijke beroepen,... ontwikkelden zich een resem kleinere netwerken waar gratis logies wordt uitgewisseld: voor fietsers, voor lifters, voor hoogbegaafden, voor vrouwen, voor leraars,...

Mensa is een internationale vereniging voor hoogbegaafden. Om lid te worden leg je een IQ-test af. Sight (Service of Information, Guidance and Hospitality to Travelers) werd in 1967 opgestart door Mensa en werd één van de belangrijkste diensten aan haar leden: gezelschap en gastvrijheid door Mensa-leden in de VS en in 40 à 50 andere landen. 'Verscheidene honderden leden' helpen volgens de site andere leden. Deze hulp kan ook bestaan uit 'een gidsbeurt, een maaltijd of het helpen bij het vinden van een overnachting'.
www.mensa.be/nl/sight.html

Gratis logies en gratis transport liggen dicht bij elkaar, richten zich een stuk tot dezelfde mensen. Veel lifters voelen zich aangetrokken tot het idee van een gratis slaapplek. Rond de eeuwwisseling was de Hitchhiker's Accommodation Base een toonaangevende online databank, waar Hospitality Club bij in de leer ging. Momenteel vind je de lifters terug als leden van HC.

Fietsreizigers vinden gratis logies via Warm Showers. De organisatie biedt 'Hospitality for Touring Bicyclists Worldwide'. Ze heeft momenteel, verspreid over de wereld, 4260 leden die logies aanbieden. Het aanbod gaat van een stek om een tentje op te slaan tot een kamer met douche en maaltijd.

De Franse organisatie voor fietsreizigers Cyclo Club International geeft onder de naam Cyclo Acceuil Cyclo (CAC) lijsten uit van fietsreizigers die bij hen thuis logies aanbieden aan andere fietsreizigers. De Duitse fietsersvereniging ADFC heeft een lijst van 'Dachgeber', kostenloos, 'von Radler für Radler'. Leden van The Tandem Club of America kunnen bij andere leden terecht voor onderdak. Fietsreizigers in Japan kunnen terecht bij leden van Japan Cycling Navigator voor logies, een toerbeurt of info.
www.warmshowers.org 
http://cci.asso.fr 
http://www.dachgeber.de 
http://www.tandemclub.org 
http://japancycling.org/v2/inter/hospitality

Of wil je tijdens je reis liever verblijven bij iemand met hetzelfde beroep? Het kan als je leerkracht bent. Via TeachersTravelWeb kunnen collega's uit het onderwijs gratis bij elkaar logeren en ontbijt krijgen, huis ruilen of op mekaars huis passen.
www.teacherstravelweb.com

Nadelen, topcijfers en pralines

Waarom zouden we in de toekomst nog een hotelkamer betalen? Ben je gek? Zijn er dan geen nadelen te bedenken bij deze lieve manieren van logies uitwisselen?

Beslist wel. De enigszins avontuurlijk aangelegde reiziger waar deze vorm van logies zich bij voorbaat naar richt, kan zijn reisschema minder van het toeval laten afhangen, moet zijn reis wat beter plannen. Hij moet de plaatsen die hij aandoet laten afhangen van de mogelijkheden en kan zich best aan de afspraken houden. De betaalde vrijheid van een hotelkamer mag je bij iemand thuis niet verwachten; je ietwat aanpassen aan de gebruiken mag verondersteld worden; of omgekeerd: wie betaalt, mag eisen stellen. En het moet minstens een beetje 'klikken' tussen gastheer/vrouw en gast.

Critici kunnen ook de vraag stellen hoeveel èchte leden er zijn, hoeveel echte logiesplaatsen?

De omschrijving van wie lid is, verschilt van netwerk tot netwerk. Wanneer je lid bent van zodra je in enkele muisklikken gratis geregistreerd hebt, kan de vraag gesteld worden wat het werkelijke engagement is en hoeveel leden er echt actief zijn. Een webprofiel is snel ingevuld.

Gratis bestaat niet? CouchSurfers en co betalen principieel nooit voor het aangeboden bed. Een hartelijk dankwoordje volstaat. Maar dit wordt vaak aangevuld met een etentje in een lokaal restaurant of een geschenkje uit eigen land, zeg maar wat streekbiertjes of een doos pralines.

Simon slaapt gratis. Een ervaring.

Voor Simon Verhaeghe, 19 jaar en gebeten door het reisvirus, zijn de gratis logies-netwerken een godsgeschenk. Sinds hij de formule ontdekte, maakt hij er maar al te graag gebruik van. Hij probeerde zowel Servas, Hospitality Club als Couch Surfing uit op plaatsen van eigen land tot Marokko en mag zich zo een ervaringsdeskundige noemen.

Simon: 'Ik hoorde het eerst over het fenomeen in de leeszaal van Wegwijzer. Ik was er een reis aan het voorbereiden en geraakte aan de praat met 'wereldfietser' Nico Ceunen. Nico vertelde dat hij per fiets helemaal uit Limburg kwam en enkele dagen ter plekke bleef om van de Wegwijzerbib gebruik te maken. Ik vroeg hem waar hij dan wel verbleef onderweg en in Brugge? Zijn antwoord: bij mensen thuis, fietsers of niet, maar altijd gratis! Er waren verschillende mogelijkheden om aan adressen te geraken, meerdere netwerken die de uitwisseling van gratis logies organiseren.'

Simon trok naar huis met een briefje waarop de naam Hospitality Club was gekrabbeld. Hij registreerde op de site en wachtte geduldig tot de vrijwilligers van HC hem aanvaardden. 'Dat duurde enkele maanden. Een fors nadeel, doordat HC principieel enkel met vrijwilligers werkt. Toen ik eindelijk aangesloten was, zat mijn reis er al op! Ik stond dus zeker open voor concurrenten die vlotter werken. Op Reismarkt hoorde ik van het bestaan van CouchSurfing. CouchSurfing lijkt me minder rabiaat in zijn ijver om geen kosten te maken, om 1 miljoen leden te halen en om de wereld te verbeteren en is daardoor soepeler en efficiënter.'

Intussen staan op Simon's gratis-slaapplekken-palmares adressen in eigen land, Nederland, Frankrijk, Spanje, Portugal, Kroatië en Marokko. Via Servas, Hospitality Club en CouchSurfing.

Simon: 'De leden van Servas zijn in doorsnee ouder, maar zeer overtuigd. Je slaapt bij Servas-hosts in doorsnee in comfortabeler omstandigheden. Als je zelf wat ouder bent, leent deze organisatie zich wellicht meer. Maar wat een ongelooflijke papierrompslomp om je verblijf te pakken te krijgen! Hospitality Club en CouchSurfing tellen heel veel jonge leden. Van de twee is CouchSurfing veruit het handigst; daarom is het zo'n succes. De zoekmachine van Hospitality Club is veel minder goed. Om spam tegen te gaan, krijg je via HC geen berichtjes in je mailbox, moet je op de site gaan kijken of je post hebt. Doet de persoon bij je wil verblijven dit een tijdje niet, dan klop je vergeefs aan, blijf je wachten op een antwoord. HC moet ook heel wat 'leden' hebben die niet (meer) actief zijn. Wie er ooit eens registreerde, blijft lid. Ik probeerde om mijn profiel te verwijderen, maar zelfs na enkele uren is me dat niet gelukt.'

Wat hem zo aantrok in het idee? Simon: 'Ik wil veel reizen en heb het beperkte budget van een jongere. Ik was op zoek naar goedkoop logies, niet zozeer naar echt gratis onderdak. Ik probeer dan ook altijd iets terug te geven wanneer ik tevreden ben over de plaats waar ik kom. Soms trakteer ik de mensen in een restaurantje; of ik geef hen een pak chocolade of een souvenir dat ik onderweg kocht. Ik heb ook altijd een fotoboekje mee van Brugge. Daar hebben de mensen veel belangstelling voor. De formule veronderstelt dat je praat met je host en eventuele andere aanwezigen, dat je iets over jezelf, je stad en je land vertelt. Soms is dat prettig, soms minder. Ooit zat ik tot 5 uur 's morgens met Amerikanen te babbelen; enkele dagen later wist ik echt niet wat te vertellen. Bij een lange reis kan dit ook erg vermoeiend zijn. Dan heb ik vaak geen zin meer in de babbel.

Simon is iets te nuchter om zich sterk door het verbeter-de-wereld-aspect aangesproken te voelen. 'Zo verander je de mensen niet. Zo'n netwerk bestaat in grote mate uit gelijkgezinden', vindt hij. 'En dus wordt er gepredikt voor eigen kerk, voor mensen die al overtuigd zijn van het idee. Sommige leden willen zoveel mogelijk contacten, zoveel mogelijk 'vrienden'. Maar hoe ècht zijn die vrienden? Hoe oppervlakkig zijn die contacten soms niet? ' Wat Simon wel heel waardeert aan het logeren bij mensen thuis, zijn de lokale tips die hij krijgt. 'Vroeger had ik altijd tijd over nadat ik de bezienswaardigheden van een plaats had afgelopen. Via zo'n host kom je te weten wat er te doen is.'

Had Simon ook al mindere ervaringen? 'Eigenlijk alleen maar positieve. Alleen in Marokko werd op een paar plaatsen normaal geacht om van een betaalde dienst van een familielid gebruik te maken. Activiteiten die ik eigenlijk niet wou, die me de indruk gaven dat ik toeristje aan het spelen was. Het logies was er wel gratis, maar via via werd geprobeerd om wat geld in het laatje te krijgen. Waar ik niet zo van hou, is dat ik mijn slaapplekken op voorhand moet vastleggen en dus een tamelijk vast reisschema heb. Wanneer je eens niet ter plaatse geraakt, moet je annuleren of wijzigen en dat vind ik niet prettig.'

Zelf heeft Simon ook geregeld gasten over de vloer/op de sofa. 'Voor mijn eerste bezoekers kookte ik zo goed mogelijk en had ik een stadswandeling uitgezet. Nu ga ik daar losser mee om. Ik vertel hen dat ze de inhoud van de koelkast kunnen gebruiken. Als ik kook, delen we de kosten. Ter gelegenheid van Reismarkt, had ik iemand op bezoek uit het Antwerpse, iemand die op zaterdag al naar Brugge wou komen. Ik zat al aan mijn tafeltje in de Stadshallen, toen hij thuis opgestaan en vertrokken is.'

Heb je ervaring met (één van) bovenstaande formules, ken je er nog andere of wil je graag reageren op het artikel? Mail dan naar filip[at]wegwijzer.be